Category Archives: Γιώργος Πινακούλας

Για το μοντερνιστικό μυθιστόρημα

HermannBrochTyping

Stahlblau und leicht, bewegt von einem leisen, kaum merklichen Gegenwind, waren die Wellen des Adriatischen Meeres dem kaiserlichen Geschwader entgegengeströmt, als dieses, die mählich anrückenden Flachhügel der kalabrischen Küste zur Linken, dem Hafen Brundisium zusteuerte, und jetzt, da die sonnige, dennoch so todesahnende Einsamkeit der See sich ins friedvoll Freudige menschlicher Tätigkeit wandelte, da die Fluten, sanft überglänzt von der Nähe menschlichen Seins und Hausens, sich mit vielerlei Schiffen bevölkerten, mit solchen, die gleicherweise dem Hafen zustrebten, mit solchen, die aus ihm ausgelaufen waren, jetzt, da die braunsegeligen Fischerboote bereits überall die kleinen Schutzmolen all der vielen Dörfer und Ansiedlungen längs der weißbespülten Ufer verließen, um zum abendlichen Fang auszuziehen, da war das Wasser beinahe spiegelglatt geworden […] Συνέχεια

Advertisements

Τα πάνω κάτω

fish fishing

Η προφητεία επαληθεύτηκε πλήρως. Μετά την πυρηνική καταστροφή όλα αναποδογύρισαν. Συνέχεια

Ναυαγίων ναυάγια

traditional-prints-and-posters

Η ιστορία του ανθρώπου είναι, θα μπορούσαμε να πούμε, μια ιστορία ναυαγίων. Κάθε θαλασσινό ταξίδι, απ’ την πιο αρχαία εποχή μέχρι τις μέρες μας, έρχεται αντιμέτωπο με τον κίνδυνο του ναυαγίου. Κάθε τολμηρή έξοδος στην ανοιχτή θάλασσα, κάθε περιπετειώδης αναζήτηση στον ωκεανό κινδυνεύει με πλήρη καταστροφή και αποτυχία, με βύθιση του πλοίου και πνιγμό των επιβατών. Και όπως η σκοτεινή και αδάμαστη θάλασσα εξάπτει τη φαντασία και τα όνειρα, έτσι και το ναυάγιο τσακίζει τις ελπίδες και συντρίβει τις μεγάλες προσδοκίες. Συνέχεια

Αλλόκοτος ελληνισμός

enas-allokotos-ellhnismos-dokimio-gia-thn-oriakh-ebeiria-twn-idewnΛίγο πριν απ’ το σφύριγμα της λήξης, λίγο πριν απ’ την εκπνοή του 2016, η Γιώτα Κριτσέλη και οι εκδόσεις Κίχλη μάς έκαναν ένα εξαιρετικό δώρο: το σπουδαίο βιβλίο του Νικήτα Σινιόσογλου Αλλόκοτος ελληνισμός. Δοκίμιο για την οριακή εμπειρία των ιδεών.

Το βιβλίο του Σινιόσογλου είναι ειδολογικά δυσκατάτακτο, καθώς κινείται μεταξύ δοκιμίου, λογοτεχνίας και ακαδημαϊκής μελέτης. Συνδυάζει στοιχεία και των τριών ειδών: τη διανοητική ελευθερία του δοκιμίου, την εκλεπτυσμένη έκφραση της λογοτεχνίας και την επιστημονική ακρίβεια της μελέτης. Συνέχεια

Η μοναξιά του μυθιστοριογράφου

Treasure-island01Στο Βήμα της περασμένης Κυριακής, στο πλαίσιο της εν εξελίξει συζήτησης περί μυθιστορήματος, δημοσιεύτηκε το άρθρο του Κώστα Σπαθαράκη με τίτλο «Ο υψηλός πήχης και η στροφή στο διήγημα» (http://www.tovima.gr/books-ideas/article/?aid=821502). Το κείμενο του Σπαθαράκη είναι πολύ όμορφο, ίσως το πιο περίτεχνο απ’ όσα έχουν δημοσιευτεί μέχρι τώρα: ωραίο γλωσσικά, ευφυές ως προς την επιχειρηματολογία, πλούσιο σε ιδέες. Ταυτόχρονα όμως είναι και το πιο παραπλανητικό: ο συγγραφέας του δεν απαντά στο ερώτημα αν υπάρχει ή όχι νεοελληνικό μυθιστόρημα, δεν ασχολείται με το αισθητικό ζήτημα. Ο Σπαθαράκης μεταθέτει τη συζήτηση στο χώρο των ιδεών, στις συνθήκες δημιουργίας της λογοτεχνίας και στην ιστορία της κριτικής. Με άλλα λόγια, εκείνο που τον ενδιαφέρει είναι γιατί γίνεται στην παρούσα ιστορική συγκυρία η συζήτηση περί μυθιστορήματος και ποιες είναι οι συνέπειές της. Συνέχεια

Αριστοκρατία, φιλοδοξία, μυθιστόρημα

Caspar_David_Friedrich_-_Wanderer_above_the_sea_of_fog

Την περασμένη Κυριακή δημοσιεύτηκε στο Βήμα το ωραίο κείμενο της Αγγέλας Καστρινάκη με τίτλο «Bildungsroman και φιλοδοξία» (http://www.tovima.gr/books-ideas/article/?aid=820068). Αυτό το κείμενο αποτελεί τη συνεισφορά της στην εν εξελίξει συζήτηση περί νεοελληνικού μυθιστορήματος που διοργάνωσε η εφημερίδα. Αντίθετα με τα υπόλοιπα κείμενα του αφιερώματος που έχουν δημοσιευτεί μέχρι στιγμής, η Καστρινάκη δεν πιστεύει ότι υπάρχει νεοελληνικό μυθιστόρημα. Το τονίζει τόσο στην αρχή όσο και στο τέλος του άρθρου της: «Δεν είναι ανυπόστατη φήμη ότι στην Ελλάδα δεν έχουμε (ή μήπως να πούμε: δεν είχαμε) μυθιστόρημα. Αυτό το πελώριο ευρωπαϊκό είδος που γεννήθηκε στον 18ο αιώνα και άνθησε στον 19ο γνώρισε σαφώς μια περιορισμένη εκπροσώπηση στη χώρα μας. Δεν είχαμε Μπαλζάκ, δεν είχαμε Σταντάλ, ούτε Ντίκενς, ούτε Τολστόι. Είχαμε ορισμένους συγγραφείς που προσπαθούσαν να τους μοιάσουν. Αλλά συνήθως αποτύγχαναν […] Η σημερινή πληθώρα των μυθιστορημάτων δεν σημαίνει ακριβώς ότι κάτι κατακτήσαμε και στο επίπεδο της ποιότητας.» Συνέχεια

Το νεοελληνικό μυθιστόρημα και άλλα φανταστικά όντα

Blemmyes-gallica-12148-btv1b8447838j-f64

Κάθε φυλή που σέβεται τον εαυτό της πιστεύει στην ύπαρξη ανύπαρκτων όντων. Για παράδειγμα, ο Ηρόδοτος μας πληροφορεί ότι οι κάτοικοι της αρχαίας Λιβύης ήταν πεπεισμένοι πως στα ανατολικά της χώρας τους, ανάμεσα σε διάφορα άγρια θηρία, ζούσαν «καὶ οἱ κυνοκέφαλοι καὶ οἱ ἀκέφαλοι οἱ ἐν τοῖσι στήθεσι τοὺς ὀφθαλμοὺς ἔχοντες». Δεν είχε ιδιαίτερη σημασία για τους αρχαίους Λίβυους πως αυτά τα όντα δεν υπήρχαν. Σημασία είχε που πίστευαν στην ύπαρξή τους. Παρόμοια λοιπόν με τους αρχαίους Λίβυους και με άλλες τέτοιες φυλές, η φυλή των Ελλήνων φιλολόγων πιστεύει στην ύπαρξη του νεοελληνικού μυθιστορήματος. Δεν έχει σημασία που νεοελληνικό μυθιστόρημα δεν υπάρχει. Σημασία έχει που πιστεύουμε στην ύπαρξή του. Μπορούμε μάλιστα να το περιγράψουμε και με ακρίβεια, όπως οι αρχαίοι Λίβυοι περιέγραφαν εκείνους τους ανθρώπους που είχαν κεφάλια σκύλων ή δεν είχαν καθόλου κεφάλι και είχαν τα μάτια στο στήθος. Συνέχεια