Ξένος στοχασμός

39059818_2092317127763317_6552950428072411136_nΜε το θαυμάσιο βιβλίο Ο Σαίξπηρ σήμερα του Στήβεν Γκρήνμπλατ, που εκδόθηκε πριν από λίγο καίρο, η σειρά minima του ΜΙΕΤ φτάνει αισίως στον δέκατο τίτλο της. Τα βιβλία της σειράς, διαλεγμένα και επιμελημένα από τον Διονύση Καψάλη, είναι πραγματικά κοσμήματα. Πρόκειται για κείμενα σπουδαίων στοχαστών, τα οποία, παρά το ελάχιστο μέγεθός τους, έχουν ουσιαστική και μόνιμη αξία για τις ανθρωπιστικές και κοινωνικές σπουδές.

Ο προσεκτικός αναγνώστης μπορεί όμως να παρατηρήσει και κάτι άλλο, που δίνει ακόμη μεγαλύτερη αξία στα minima. Καθώς εκδίδεται ο ένας τίτλος μετά τον άλλο, αποκαλύπτεται ένα αδιόρατο αλλά σαφές νήμα που τα συνδέει μεταξύ τους. Όλα τα βιβλία μιλούν, με τον έναν ή τον άλλο τρόπο, για τον ξένο και την ιδιότητα του ξένου: την ξενότητα. Και κυρίως μιλούν για την εβραϊκότητα, που είναι η κατεξοχήν ξενότητα της νεότερης εποχής.

Οι περισσότεροι συγγραφείς είναι εβραϊκής καταγωγής: ο Ερνστ Κασσίρερ, ο Τόνυ Τζαντ, ο Άντονυ Γκράφτον, ο Μέγερ Έιμπραμς, ο Έριχ Άουερμπαχ, ο Ρίτσαρντ Σέννετ, ο Έρβιν Πανόφσκυ, ο Στήβεν Γκρήνμπλατ. Αποδεικνύουν στην πράξη πόσο χαρισματικός λαός ήταν, και είναι, αυτός ο λαός των ξένων. Με ό,τι καταπιάστηκαν –με τη φιλοσοφία, την ιστορία, τη φιλολογία, τη βιβλιολογία, την αρχιτεκτονική– δημιούργησαν κάτι πραγματικά σημαντικό.

Η ξενότητα, η εβραϊκότητα και η περιπλάνηση είναι ζητήματα που επανέρχονται διαρκώς στα βιβλία της σειράς. Ο Άουερμπαχ, για παράδειγμα, γράφει για μια φιλολογία που θα μελετά τη λογοτεχνία όλων των λαών, χωρίς να προσκολλάται σε ένα και μόνο έθνος. Ο Σέννετ πάλι γράφει για τον εκτοπισμό και τον ξεριζωμό και για τη θετική αξία που τους αποδίδεται στην ιουδαιοχριστιανική αλλά και στην αρχαιοελληνική παράδοση.

Τα minima του ΜΙΕΤ λοιπόν είναι μια χειρονομία με μεγάλη σημασία: η ελληνική αναγνωστική κοινότητα δεξιώνεται τη σκέψη των ξένων και τη σκέψη περί ξένων. Υποδέχεται το στοχασμό εκείνων που βρίσκονται στη δυσμενή θέση του εκτοπισμένου, και οι οποίοι συνεπώς μπορούν να μας διδάξουν μια αλήθεια διαφορετική από την αλήθεια της γενέθλιας γης.

Γιώργος Πινακούλας

Tagged: , ,

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: