Ναυαγίων ναυάγια

traditional-prints-and-posters

Η ιστορία του ανθρώπου είναι, θα μπορούσαμε να πούμε, μια ιστορία ναυαγίων. Κάθε θαλασσινό ταξίδι, απ’ την πιο αρχαία εποχή μέχρι τις μέρες μας, έρχεται αντιμέτωπο με τον κίνδυνο του ναυαγίου. Κάθε τολμηρή έξοδος στην ανοιχτή θάλασσα, κάθε περιπετειώδης αναζήτηση στον ωκεανό κινδυνεύει με πλήρη καταστροφή και αποτυχία, με βύθιση του πλοίου και πνιγμό των επιβατών. Και όπως η σκοτεινή και αδάμαστη θάλασσα εξάπτει τη φαντασία και τα όνειρα, έτσι και το ναυάγιο τσακίζει τις ελπίδες και συντρίβει τις μεγάλες προσδοκίες.

Η θάλασσα λοιπόν και το ναυάγιο γίνονται μεταφορές για τον ανθρώπινο βίο. Η ζωή παρομοιάζεται μ’ ένα θαλασσινό ταξίδι προς το άγνωστο, που απειλείται διαρκώς με καραβοτσάκισμα. Και αυτό το καραβοτσάκισμα οδηγεί τον άνθρωπο στην επίγνωση των ορίων του και σε μια βαθύτερη γνώση για τον κόσμο. Τον οδηγεί στη φιλοσοφία. «Λέγεται ότι ο ιδρυτής της Στοάς, Ζήνων ο Κιτιεύς, ναυάγησε κοντά στον Πειραιά με φορτίο πορφύρας από τη Φοινίκη, και έτσι οδηγήθηκε στη φιλοσοφία. Συνοψίζει την εμπειρία του με τα λόγια: Νῦν εὐπλόηκα, ὅτε νεναυάγηκα – “Μόνο όταν ναυάγησα έπλευσα ορθά”»[1]

Με αυτή τη σχέση ναυαγίου και φιλοσοφίας ασχολείται το αριστουργηματικό βιβλιαράκι του Χανς Μπλούμενμπεργκ Ναυάγιο με θεατή, που μόλις κυκλοφόρησε στα ελληνικά από τις εκδόσεις Αντίποδες σε εξαιρετική μετάφραση του Θοδωρή Δρίτσα. Το δοκίμιο του Μπλούμενμπεργκ αποτελείται από έξι σύντομα κεφάλαια αφιερωμένα στις μεταφορές του θαλασσινού ταξιδιού, του ναυαγίου, του ναυαγού και του θεατή που βλέπει το ναυάγιο. Στο τέλος ακολουθεί ένα έβδομο κεφάλαιο με τίτλο «Ενόψει μιας θεωρίας της μη εννοιακότητας». Εκεί ο συγγραφέας μιλά για τη φιλοσοφική σημασία της μεταφοράς σε σχέση με την έννοια και σε αντίθεση με αυτή. Το βιβλίο κλείνει με ένα εξαιρετικό επίμετρο του μεταφραστή και μελετητή του Μπλούμενμπεργκ Θοδωρή Δρίτσα. Ο Δρίτσας παρουσιάζει συνοπτικά τη ζωή και το έργο του σπουδαίου Γερμανού φιλοσόφου.

Με αυτό το μικρό βιβλίο εισάγεται για πρώτη φορά στην Ελλάδα η σκέψη του Χανς Μπλούμενμπεργκ (1920-1996), ενός σπουδαίου εκπροσώπου της γερμανικής μεταπολεμικής φιλοσοφίας. Ο Μπλούμενμπεργκ δημιούργησε έναν νέο κλάδο της φιλοσοφίας, τη μεταφορολογία. Στα βιβλία του εξετάζει μεταφορές, για παράδειγμα το φως ως μεταφορά της αλήθειας ή το βιβλίο ως μεταφορά του κόσμου. «[…] ο Μπλούμενμπεργκ πραγματεύεται μία απόλυτη μεταφορά, μια εικόνα δηλαδή που χρησιμοποιούμε για να συλλάβουμε το σύνολο της πραγματικότητας».[2]

Το Ναυάγιο με θεατή είναι μια εξαιρετική εισαγωγή στη γοητευτική μεταφορολογική σκέψη του Μπλούμενμπεργκ και οφείλουμε χάριτες στους Αντίποδες για τη μετάφραση και έκδοση του βιβλίου στα ελληνικά. Ας είναι καλοτάξιδο!

[1] Χανς Μπλούμενμπεργκ, Ναυάγιο με θεατή, μτφρ. Θοδωρής Δρίτσας, Αντίποδες, Αθήνα 2017, σελ. 17-18.

[2] Θοδωρής Δρίτσας, «Χανς Μπλούμενμπεργκ: μεταφορολογία και ιστορικότητα», στο Ναυάγιο με θεατή, ό.π., σελ. 155.

Γιώργος Πινακούλας

Advertisements

Tagged: , ,

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: