Επιστολή πρώτη: Δύο κόσμοι

k6223Γλυκέ και φωτεινέ μου φίλε!

Το θολωτό κελί μας με υποδέχτηκε με ψυχρότητα, θλίψη και μοναξιά όταν άνοιξα την πόρτα του για πρώτη φορά μετά απ’ το ταξίδι μου. Κι αλίμονο, εισήλθα μόνος μου, χωρίς εσένα.

Αυτό δεν παρέμεινε μια πρώτη εντύπωση. Πλύθηκα και τακτοποίησα τα πράγματά μου. Όπως παλιά, στοίβες καταγεγραμμένων σκέψεων τοποθετήθηκαν στα ράφια της βιβλιοθήκης. Όπως παλιά, το κρεβάτι σου στρώθηκε και η καρέκλα σου βρέθηκε στη θέση της (ας υπάρχει τουλάχιστον η ψευδαίσθηση πως είσαι μαζί μου!). Στον πυθμένα ενός πήλινου δοχείου, το λάδι έκαιγε όπως παλιά, στέλνοντας μια ακτίδα φωτός στο Πρόσωπο της «αχειροποίητης εικόνας» του Σωτήρα. Όπως παλιά, αργά το βράδυ ο άνεμος φυσούσε με θόρυβο έξω απ’ το παράθυρο. Όπως παλιά, ο χτύπος από το ραβδί του νυχτοφύλακα ακουγόταν παρηγορητικός μέσα στη νύχτα και οι ατμομηχανές περνούσαν αφήνοντας βρυχηθμούς. Όπως παλιά, οι κόκορες με διαπεραστική χροιά καλούσαν ο ένας τον άλλο πριν ξημερώσει. Όπως παλιά, στις τέσσερις το πρωί οι καμπάνες χτύπησαν αναγγέλλοντας τον Όρθρο. Μέρες και νύχτες έγιναν ένα για μένα· σαν να μην ήξερα πού ήμουν και τι συνέβαινε. Κάτω από τη στέγη, μεταξύ των στενών τοίχων του κελιού μας, ένιωσα πως βρέθηκα πέρα από το χρόνο και τον κόσμο. Και έξω από αυτούς τους τοίχους, οι άνθρωποι θα περνούσαν, θα συζητούσαν, θα διάβαζαν τις εφημερίδες, θα σχολίαζαν τις ειδήσεις, θα έφευγαν, θα περνούσαν ξανά — κι αυτό αιώνια. Ξανά, μακρινές ατμομηχανές θα φώναζαν στο βαθύ κοντράλτο τους. Αιώνια ειρήνη εδώ· αδιάκοπη κίνηση εκεί. Όλα όπως παλιά… Αλλά εσύ δεν είσαι μαζί μου κι όλος ο κόσμος μοιάζει ερημωμένος. Είμαι μόνος, απόλυτα μόνος σ’ αυτόν τον κόσμο. Ωστόσο, την αγωνιώδη μοναξιά μου συνοδεύει ένας γλυκός πόνος στην καρδιά. Μερικές φορές νιώθω πως έχω γίνει ένα από εκείνα τα φύλλα που στροβιλίζονται από τον άνεμο στα μονοπάτια.

Σηκώθηκα σήμερα νωρίς το πρωί κι αισθάνθηκα πως κάτι είχε αλλάξει. Πράγματι, σε μία νύχτα το καλοκαίρι είχε διακοπεί. Χρυσά φύλλα περιστρέφονταν πάνω από το έδαφος σε ελικοειδείς στροβίλους. Σμήνη πτηνών είχαν ήδη αρχίσει να πετάνε. Υπήρξε παρέλαση από γερανούς, κοράκια και καλιακούδες. Ο αέρας ήταν γεμάτος με τη δροσιά του φθινοπώρου, τη μυρωδιά των μαραμένων φύλλων, μια νοσταλγία για μακρινά μέρη.

Κατευθύνθηκα προς την άκρη του δάσους. Το ένα μετά το άλλο, το ένα μετά το άλλο,τα φύλλα έπεφταν στη γη. Όπως πεθαίνουν οι πεταλούδες, διέγραφαν αργούς κύκλους καθώς κατέρχονταν στη γη. Πάνω στη χλόη ο αέρας έπαιζε με τις «ρευστές σκιές» των κλαδιών. Πόσο ευχάριστο ήταν, γεμάτο χαρά αλλά και θλίψη! Σιωπηλέ αδελφέ μου, είσαι τόσο μακριά! Μέσα σου είναι η άνοιξη, ενώ μέσα μου το φθινόπωρο, αιώνιο φθινόπωρο. Νιώθω πως όλη μου η ψυχή λειώνει από μελαγχολία στη θέα αυτών των φύλλων που κυματίζουν, καθώς μυρίζω «το άρωμα από τα άλση με τις ξεθωριασμένες λεύκες»[1]

Φαίνεται πως η ψυχή βρίσκει τον εαυτό της παρατηρώντας αυτόν το θάνατο, γιατί υπάρχει μια πρόγευση της Ανάστασης σε αυτό το φτερούγισμα. Ατενίζοντας το θάνατο! Και περιβάλλομαι από αυτόν. Και τώρα δε μιλάω θεωρητικά, ούτε για το θάνατο γενικά, αλλά για το θάνατο των αγαπημένων μου προσώπων. Τόσους πολλούς, τόσους πολλούς έχω χάσει τα τελευταία χρόνια. Ο ένας μετά τον άλλο, ο ένας μετά τον άλλο, όπως τα κιτρινισμένα φύλλα, αγαπημένοι μου άνθρωποι έφυγαν μακριά. Είχα αγγίξει την ψυχή τους και είχα δει μερικές φορές μια αντανάκλαση του Ουρανού. Γνώρισα μόνο καλό από αυτούς. Και τώρα η συνείδησή μου δε βρίσκει ειρήνη: «Τι έκανες γι’ αυτούς;» Δεν υπάρχουν πλέον. Μεταξύ εμένα και αυτών παρεμβάλλεται μια άβυσσος.

[1] Στίχος του Ιβάν Μπούνιν από το ποίημα «Στη Στέπα».

π. Πάβελ Φλορένσκι

Μετάφραση: Άρις Δημακάκος

[Μπορείτε να διαβάσετε το υπόλοιπο κείμενο του π. Πάβελ Φλορένσκι στο περιοδικό Et cetera: https://periodikoetcetera.wordpress.com/2015/09/06/171/]

Advertisements

Tagged: , ,

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: