Ιδιοκτησία και απληστία

RCC_PrideOwnership_TitleGraphic1

Ο άνθρωπος, από αρχαιοτάτων χρόνων, έχει την έννοια της ιδιοκτησίας – δηλαδή να σκέφτεται με τους όρους «δικό μου» ή «δικό μας» (σε πιο συλλογικές περιπτώσεις όπως οικογένεια, φυλή, πατρίδα κ.λπ.). Για λόγους απλούστευσης, εδώ θα επικεντρωθούμε στην ατομική ιδιοκτησία και θα αναφέρω κάποιες παρατηρήσεις κυρίως σχετικά με την ανθρώπινη ψυχολογία. Σαφώς και κάθε πράγμα έχει το σκοπό του, και η έννοια της ιδιοκτησίας και προστασίας των αγαθών συνδέεται στενά με λόγους επιβίωσης, είτε του ατόμου είτε της οικογένειάς του. Μέχρι στιγμής κανένα πρόβλημα – μπορεί κάποιος να πει επίσης πως «δικαιολογείται» για κάποιες ανάγκες σχετικές με το ευ ζην (βλέπε γνωστή πυραμίδα αναγκών του Maslow), για παράδειγμα όταν ένα άτομο κατέχει κάποια βιβλία ή ωραία έπιπλα -δηλαδή για πρακτικούς, επιμορφωτικούς και αισθητικούς λόγους- που είναι δεκτό επίσης [1]. Όμως από ένα σημείο και μετά, ο άνθρωπος καταντάει να καταναλώνει περισσότερα από αυτά που εκπληρώνουν τις βασικές ανάγκες του και γίνεται «σκλάβος» των αγαθών αυτών – τον κατέχουν αυτά αντί να τα κατέχει αυτός. Βέβαια εκτός από τα καθαρά υλικά αγαθά, η έννοια της ιδιοκτησίας μπορεί να βρεθεί παντού, όπως κάποιος να νιώθει σαν ιδιοκτησία του τον χώρο του οικοπέδου του, τους υφιστάμενους του τμήματος σε μια εταιρία, μια γυναίκα που είναι μαζί κ.λπ. (δεν αναφέρομαι βέβαια σε τυπικούς και πρακτικούς λόγους, όπως ο γάμος καθαυτός αλλά στην ψυχολογική έννοια της ιδιοκτησίας, όπως η εκμετάλλευση με οποιοδήποτε τρόπο της γυναίκας από τον άντρα, ή το αντίστροφο). Όταν οι Ευρωπαίοι πήγαν στην Αμερική να κατακτήσουν τους Ινδιάνους, οι τελευταίοι βρήκαν πολύ περίεργο και αφύσικο το ότι κάποιος μπορεί να βλέπει τη γη και τη φύση με όρους ατομικής ιδιοκτησίας. Η αλήθεια είναι ότι από ένα σημείο και μετά, η ταύτιση και προσκόλληση με τα υλικά αγαθά -ή οτιδήποτε πρόσκαιρο και φθαρτό- είναι καθαρά τρικ του μυαλού και μάλιστα ο άνθρωπος καταλήγει να ταυτίζεται με μια νοητή και επίπλαστη ιεραρχία του τύπου περισσότερα/λιγότερα, καλύτερο/χειρότερο και όλα αυτά. Όταν πλουτίσει ως ένα βαθμό, χαίρεται για λίγο αλλά μετά τείνει να θεωρεί τη νέα κατάσταση σαν «κανονική» και συγκρίνει τον εαυτό του με άλλα άτομα παρόμοιας οικονομικής (ή οποιασδήποτε ιεραρχίας) κατάστασης, και όλο αυτό δυστυχώς γίνεται ένας φαύλος κύκλος, πολλές φορές καταλήγοντας σε βία, από απλές βρισιές του δρόμου μέχρι και ολόκληρους πολέμους, όπως πολύ σοφά μας έχει διδάξει η ανθρώπινη ιστορία. Βέβαια αυτό μπορεί να βρεθεί παντού, ακόμα και στις επιδόσεις ενός μαθητή ή αθλητή -δε χρειάζεται να δαιμονοποιούμε και όλες τις περιπτώσεις- απλά το θέμα είναι να μην κολλήσει το μυαλό στις ιεραρχίες και τον (κακό) ανταγωνισμό. Ο άνθρωπος νιώθει αληθινή και μόνιμη πληρότητα μόνο αν ταυτιστεί με ένα σκοπό που οφελεί το συλλογικό καλό – είτε είναι το καλό της ευρύτερης κοινωνίας του, είτε της πατρίδας του, είτε ακόμα καλύτερα το καλό όλης της ανθρωπότητας (το τελευταίο μπορεί να είναι το αποτέλεσμα του πνευματικού όρου «αγάπη για τον Θεό» – περιλαμβάνοντας όμως και όλο το φυσικό κόσμο, όλα τα δημιουργήματα του Θεού δηλαδή). Κάποια χειροπιαστά παραδείγματα είναι ακτιβιστές ή ειλικρινείς πολιτικοί (εδώ βέβαια γελάμε!), ήρωες και εθνικοί ευεργέτες, όπως και αληθινοί Χριστιανοί και γενικά ασκητές [2].

Όπως λέγεται και στην ταινία Fight Club (η οποία κρύβει πολλή σοφία, σε μοντέρνα εκλαϊκευμένη μορφή), η κοινωνία μέσω της επιρροής με τη διαφήμιση και τον τύπο, μας κάνει να κυνηγήσουμε την ευτυχία και την πληρότητα σε «αγαθά» τα οποία δεν χρειαζόμαστε πραγματικά. Όταν λέω δεν τα χρειαζόμαστε «πραγματικά» εννοώ ότι αυτή η απληστία της ιδιοκτησίας δεν είναι στην αληθινή φύση του ανθρώπου – η οποία, με το τίμημα του μοντέρνου τεχνολογικού και «άνετου» τρόπου ζωής, έχει δυστυχώς περάσει στο παρασκήνιο, και δεν υπάρχει σωστή παιδεία ώστε να μας καθοδηγήσει σε έναν πιο φυσικό τρόπο ζωής, σε συλλογικό επίπεδο. Το πιο γνωστό και τρανταχτό παράδειγμα στο δυτικό κόσμο είναι φυσικά η χαριτωμένη σε όλους μας μορφή του θείου Σκρουτζ. Βέβαια το παραπάνω δεν είναι καθαρά περίπτωση του μοντέρνου, ιδιαίτερα υλιστικού κόσμου, αντίστοιχα παραδείγματα περί πλουσίων (με την έννοια του άπληστου/τσιγκούνη), μπορούν να βρεθούν φυσικά οπουδήποτε, όπως στις παραβολές της Βίβλου. Τα αγαθά καθαυτά φυσικά και δεν είναι κάτι κακό – απεναντίας, όμως θα πρέπει να χρησιμοποιούνται και να «μοιράζονται» σοφά, με γνώμονα το συλλογικό καλό. Ο κομμουνισμός για παράδειγμα, γενικά έχει καλοπροαίρετες ιδέες, αν και σαν σύστημα με ξερούς νόμους δεν βγαίνει σε καλό – το ιδανικό είναι να υπάρξει εσωτερική «μεταμόρφωση» του ανθρώπου, όπως προστάζει η πνευματικότητα της αρχαίας Ελληνικής φιλοσοφίας και του Χριστιανισμού της παράδοσης. Ο άνθρωπος, βάσει του πνευματικού του αγώνα και γενικά τον τρόπο σκέψης του, μπορεί να πράττει με ανώτερο, ίσο ή ακόμα και (πολύ) κατώτερο τρόπο από τα ζώα – τουλάχιστον τα τελευταία οτιδήποτε κάνουν είναι κατά βάσει ασυνείδητο, καθαρά θέμα ενστίκτου και επιβίωσης.

[1] Βέβαια αυτά τα αγαθά θα μπορούσαν να μοιραστούν αργότερα σε άλλα άτομα που τα έχουν ανάγκη περισσότερο, όταν έχουν καταναλωθεί επαρκώς – βλέπε και παλιότερο άρθρο μου «Παλιά, ξεχασμένα πράγματα»

[2] Μάλιστα πολλές φορές, δυστυχώς ή ευτυχώς, τέτοιες προσωπικότητες είναι άγνωστες στην κοινωνία – βλέπε και παλιότερο άρθρο μου «Αφανείς Ήρωες»
Σημείωση: Η εικόνα βρέθηκε μέσω αναζήτησης στο google images, συγκεκριμένα από το site www.raincitychurch.com

Spiros Katsas (@Azargled)

Advertisements

Tagged: , ,

One thought on “Ιδιοκτησία και απληστία

  1. Spiros Katsas (@Azargled) Απρίλιος 7, 2015 στο 15:46

    να παραθέσω και σαν συμπληρωματικό post – σχετίζεται κάπως με το παραπάνω – από ένα ενδιαφέρον blog ενός φίλου:
    http://eleytherignwmi.blogspot.gr/2012/03/blog-post_09.html

    Μου αρέσει!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: