Η προσήλωση στο παρόν

be-here-now

Τελευταία διαβάζω αρκετά για ένα θέμα που μου έχει κάνει ιδιαίτερη εντύπωση, παρά τη φαινομενική απλότητά του. Αν και είχα ακούσει λίγο για αυτή την «τεχνική» (αυτός βέβαια δεν είναι ακριβώς ο κατάλληλος όρος) κατά καιρούς στο παρελθόν, πρόσφατα διάβασα πιο αναλυτικά για αυτό, αρχικά από τα βιβλία του Eckhart Tolle[1], αλλά και από άλλες πηγές, συμπεριλαμβανομένων επίσης κάποιων πνευματικών κειμένων. Αν και το concept μπορεί να αναλυθεί αρκετά σε βάθος, εδώ θα το παρουσιάσω σχετικά σύντομα και περιεκτικά, χωρίς να καταφύγω σε ιδιαίτερα πνευματικές ή «αιθέριες» προσεγγίσεις – που δεν είμαι και ο πιο ειδικός να αναλύσω αυτά τα θέματα σε βάθος άλλωστε. Μπορούμε να πούμε ότι οι θρησκείες και γενικότερα η πνευματικότητα βοηθούν σε ένα μεγάλο μέρος να επιτευχθεί αυτό, πάντως.

Με δυο λόγια, η προσήλωση στο παρόν σημαίνει να ζεις την παρούσα στιγμή πλήρως, με όλη της την ομορφιά και την ένταση, χωρίς να περιπλανιέται το μυαλό σε (ως επί το πλείστον «αρνητικά») γεγονότα που συνέβησαν στο παρελθόν, ή σε υποτιθέμενα γεγονότα που αγχωνόμαστε ότι θα συμβούν στο μέλλον. Πολλές φορές -για την ακρίβεια σχεδόν πάντοτε συμβαίνει- είμαστε εγκλωβισμένοι σε διάφορες σκέψεις και σενάρια που συμβαίνουν στο μυαλό μας, τα οποία μας επηρεάζουν σε έντονο βαθμό, κάποιες φορές σίγουρα και θετικά, αλλά πολλές φορές αρνητικά. Μερικά παραδείγματα σκέψεων με αρνητικό αντίκτυπο θα μπορούσαν να είναι το να θυμάσαι μια αδικία που έγινε εις βάρος σου στο παρελθόν ώστε να σου δημιουργεί φθόνο, το να φοβάσαι ότι στο τέλος του μήνα δεν θα μπορέσεις να πληρώσεις τους λογαριασμούς σου, το να πιστεύεις ότι όλα θα πάνε καλά τη στιγμή που θα γίνει κάποιο συγκεκριμένο γεγονός π.χ. όταν πάρεις το πτυχίο ή θα βρεις σύντροφο ή θα βγάζεις πολλά λεφτά -με την έννοια ότι μέχρι να συμβεί αυτό νιώθεις ότι υπάρχει μια έλλειψη στη ζωή σου-, το να συγκρίνεις τον εαυτό σου με τους άλλους (ή για την ακρίβεια τη χοντροκομμένη ιδέα που έχεις για τον εαυτό σου και τους άλλους) και να σε πιάνει συνεχόμενο άγχος για το αν πας «μπροστά» στη ζωή κ.ά. Φυσικά και τα παραπάνω στη ζωή -τουλάχιστον στην καθημερινή, κοσμική ζωή- είναι λογικό να μας απασχολούν, και για πρακτικούς λόγους (όπως συντήρηση εαυτού και οικογένειας) αλλά και για ψυχολογικούς λόγους (όπως προσωπική αξία και εγωισμός[2]). Σίγουρα δεν μπορούν πρακτικά να εξαλειφθούν εντελώς, και μάλιστα λόγω των πολλών ερεθισμάτων που δεχόμαστε στη ζωή μας, ακόμα και ως ένα βαθμό είναι αρκετά δύσκολο (αυτό που λένε οι Άγγλοι «easier said than done»). Όμως, μπορούμε, ασκώντας κάποια προσπάθεια, να καταφέρουμε να μη μας «ελέγχει» τόσο το μυαλό μας, αλλά όσο μπορούμε να το «ελέγχουμε» εμείς[3].

Κάποια παραδείγματα προσήλωσης στο παρόν και εκτίμησης της ζωής είναι το να απολαμβάνουμε τις χαρές της φύσης όπως τη θέα και τη μυρωδιά ενός λουλουδιού (όπως λένε πάλι οι Άγγλοι, «stop and smell the roses»[4]), το να πίνουμε χαλαρά ένα ρόφημα ατενίζοντας το φυσικό τοπίο, να καταπιανόμαστε με κάτι που μας «παθιάζει», όπως μια ευχάριστη δραστηριότητα, να μαγευόμαστε από ένα μουσικό κομμάτι, να χορεύουμε στη βροχή, αυθεντικές συναισθηματικές εκδηλώσεις, όπως μια αγκαλιά ή ένα χαμόγελο – αλλά και έντονες ερωτικές στιγμές κ.ά. Γενικά, πράγματα τα οποία μας κάνουν να χαλαρώνουμε και ξεχνάμε την έννοια του χρόνου, αυτό που λέμε «μικρές χαρές» – και είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρον ότι τα περισσότερα, αν όχι όλα, έχουν να κάνουν με το φυσικό κόσμο. Βέβαια τα μικρά πράγματα από μόνα τους δεν είναι αρκετά ώστε να αναπτύξουμε μια ολοκληρωμένη και δυναμική προσωπικότητα[5], ούτε φυσικά εννοώ ότι πρέπει να γίνουμε ηδονιστές, αλλά πολλές φορές ασχολούμαστε τόσο πολύ με τα «μεγάλα» και αυτά που θεωρούμε -ή θεωρούνται από την κοινωνία- σημαντικά και τρανά, έχοντας συνέχεια άγχος για το πού θα φτάσουμε σε κάποια χρόνια, το τι φήμη ή ακόμα και υστεροφημία θα έχουμε αργότερα, τη θέση μας στην κοινωνία κ.λπ. και χάνουμε το παρόν[6]. Πιστεύω σε όλους είναι γνωστός ο μύθος του Αισώπου με τον τζίτζικα και τον μέρμηγκα. Φυσικά και ο μέρμηγκας έκανε πολύ καλά που δούλευε το καλοκαίρι ώστε να αντιμετωπίσει το χειμώνα – απλά κάποιοι το πάμε στα άκρα σκεπτόμενοι το μέλλον συνεχώς, ενώ καλό θα ήταν ως ένα βαθμό να ξυπνάμε και τον εσωτερικό μας «τζίτζικα». Επίσης, όπως αναφέρθηκε προηγουμένως, αρνητικά συναισθήματα, όπως το να κρατάει κάποιος «κακία», και η ενθύμηση δυσάρεστων καταστάσεων γενικά μας εμποδίζουν από το να απολαύσουμε την παρούσα στιγμή, δημιουργώντας ένα μαύρο σύννεφο στο μυαλό μας.

Κατά τον Eckhart Tolle -και όχι μόνο- η περιπλάνηση της σκέψης και η αδυναμία προσήλωσης στο παρόν οφείλεται στον εγωισμό[7]. Οπότε, αν θέλουμε να επικεντρωθούμε στο παρόν, θα πρέπει να διώξουμε όσο μπορούμε τις «κακές σκέψεις» (ή τους κακούς λογισμούς κατά τοn xριστιανισμό) που έρχονται στο μυαλό μας, οι οποίες είναι όλες παράγωγες του εγωισμού. Με ποιες τεχνικές μπορούμε να το πετύχουμε αυτό; Η απλή συνειδητοποίηση ότι είναι ωφέλιμο να επικεντρωθούμε στην παρούσα στιγμή είναι μια καλή αρχή, όμως το μυαλό μας πολύ εύκολα θα αρχίσει πάλι να «ταξιδεύει». Για να δαμάσουμε τη σκέψη ένας καλός τρόπος είναι ο διαλογισμός, ο οποίος, παρά τη γενική άποψη, δεν είναι απαραίτητα δεμένος με κάποια θρησκεία -ουσιαστικά, είναι η συγκέντρωση και η αντικειμενική παρατήρηση του εαυτού μας και των σκέψεων που μας έρχονται, χωρίς να τα κρίνουμε-, αν και χρησιμοποιείται κατά κόρον στις aνατολικές. Η xριστιανική προσευχή επίσης βοηθάει σε αυτό το θέμα, αν και είναι γενικά πολύ περισσότερα από αυτό. Αλλά ανεξαρτήτως ειδικών τεχνικών, το να δούμε τα πράγματα αντικειμενικά όσο μπορούμε (ή να το πω λίγο ανάποδα – να καταλάβουμε ότι υπάρχουν άπειρες υποκειμενικές γνώμες), χωρίς να κολλάμε σε συγκρίσεις και ανταγωνισμούς, και το να θυμόμαστε ότι όλα μπορούν να αλλάξουν είτε προς το καλύτερο είτε προς το χειρότερο και ότι τίποτα σε αυτό τον κόσμο δεν είναι δεδομένο, ούτε η ίδια η ζωή, βοηθάει στο να απλοποιήσουμε και να χαρούμε τη ζωή μας, και κάθε πολύτιμο λεπτό της. Όπως λέει και μια φράση, η οποία αποδίδεται στον Bob Marley, «Some people feel the rain, others just get wet».

[1] http://en.wikipedia.org/wiki/Eckhart_Tolle (στην αγγλική γλώσσα)
[2] Εδώ, η λέξη εγωισμός παρουσιάζεται σαν η γενική φροντίδα για τον εαυτό, χωρίς να δίνεται θετική ή αρνητική χροιά απαραίτητα.
[3] Βλέπε και προηγούμενο άρθρο μου, «Βλέποντας τα πράγματα όπως είναι» – που σχετίζεται επίσης ως ένα βαθμό με το παρόν άρθρο, αν και πιάνει τα θέματα από αρκετά διαφορετική σκοπιά.
[4] Για κάποιο λόγο, το συνηθίζω αρκετά να παραθέτω γνωστές αγγλικές λέξεις ή φράσεις -ίσως επειδή έχουν γίνει ιδιαίτερα δημοφιλείς στο σύγχρονο κόσμο- αν και υπάρχουν φυσικά άλλοι λαοί οι οποίοι έχουν πολύ παλιότερες έννοιες και γνωμικά.
[5] Εκτός από τις «μικρές χαρές», η προσήλωση στο παρόν μπορεί να βοηθήσει ακόμα να γνωρίσεις ποιος είσαι πραγματικά, να βρεις την «αποστολή» σου στη ζωή, και να συνεισφέρει στην ηθική και πνευματική βελτίωση -και γενικά τη συνειδητότητα-, αλλά η ανάλυση δεν είναι μέσα στα πλαίσια του παρόντος άρθρου.
[6] Προσωπικά, θαυμάζω τη σκληρή δουλειά και γενικά την αυτοβελτίωση σε οποιονδήποτε τομέα. Όμως πιστεύω το ορθό είναι να γίνεται επειδή κάποιος το επιθυμεί πραγματικά και η ενασχόληση τον ευχαριστεί ως ένα σημαντικό βαθμό, και όχι καθαρά για λόγους πρεστίζ ή πολλών χρημάτων, όπως συνηθίζεται στη σύγχρονη καταναλωτική κοινωνία που επικεντρώνεται ιδιαίτερα στο φαίνεσθαι.
[7] Εδώ, δίνεται κυρίως αρνητική χροιά του όρου εγωισμός, όπως για παράδειγμα εννοείται στον χριστιανισμό, αν και εννοείται η πρακτική του σημασία για θέματα όπως αυτοσυντήρηση και επιβίωση.

Spiros Katsas (@Azargled)

Advertisements

Tagged: , ,

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: