Η καρδιά της αγαπημένης

Keshan_01

Στην ερωτική ποίηση της Ανατολής είναι συνηθισμένο να επαινεί ο ερωτευμένος τα σωματικά χαρίσματα της αγαπημένης του. Κατά κανόνα, τα απαριθμεί ένα ένα, για ν’ αποδείξει ότι δεν υπάρχει πιο όμορφη γυναίκα στον κόσμο. Για παράδειγμα, σ’ ένα αρχαίο αιγυπτιακό ποίημα διαβάζουμε: «Αγαπημένη, μόνο εσύ, δεν υπάρχει στον κόσμο άλλη / Πιο αγαπημένη ανάμεσα σ’ όλες τις γυναίκες, λαμπρή, τέλεια / Έν’ αστέρι στην ουρανογραμμή του καινούριου χρόνου, ενός χρόνου καλού / Αστραφτερή μες στα χρώματα, με σαγήνη όταν γυρίζει το βλέμμα. / Τα χείλη της μαγεία, ο λαιμός της, το ζυγισμένο ύψος κι ένα θαύμα τα στήθη της· / Λαμπυρίζουν τα μαλλιά της σαν λάπις λαζούλι, τα μπράτσα της αστράφτουν πιο πολύ κι από χρυσάφι. / Τα δάχτυλά της φέρνουν στα μάτια μου πέταλα, τα πέταλα του λωτού είναι όμοια με τούτα. / Σκαλισμένες οι λαγόνες της όπως θα ’πρεπε, τα πόδια της δεν τα συναγωνίζεται καμιά ομορφιά. / Ευγενικό το βάδισμά της […] / Ω, η καρδιά μου θα ήταν σκλάβα αν με αγκάλιαζε […]» [1]

Τα χείλη της αγαπημένης, ο λαιμός και το ύψος της είναι μαγεία, τα στήθη της θαύμα, τα μαλλιά της είναι σαν τον πολύτιμο λίθο λάπις λάζουλι, τα μπράτσα της σαν το χρυσάφι, τα δάχτυλά της σαν τα πέταλα του λωτού, οι λαγόνες της σκαλισμένες, τα πόδια της πανέμορφα, το βάδισμά της ευγενικό. Είναι η ωραιότερη γυναίκα. «Το μάτι ακόμα την ακολουθεί τη στιγμή που αυτή έχει κιόλας βγει απ’ το πεδίο του / Μία μόνη θεά, μοναδική.» [2]

Όμοια και στο Άσμα ασμάτων (7,2-6) διαβάζουμε:

Πόσο ωραία είναι τα βήματά σου μέσα στα σανδάλια σου, κόρη του Ναδάβ! Οι καμπύλες των μηρών σου μοιάζουν με δαχτυλίδια, έργο σμιλεμένο από τεχνίτη·

ο αφαλός σου στάμνα στρογγυλή, γεμάτη με κρασί· η κοιλιά σου θημωνιά σταριού, φραγμένη με κρίνα·

τα δυο σου στήθια δυο μικρά ζαρκάδια δίδυμα·

ο λαιμός σου πύργος φιλντισένιος· το κεφάλι σου σαν τον Κάρμηλο, τα μάτια σου δεξαμενές στην Εσεβών, στις πύλες της Βαθ Ραββίμ· η μύτη σου πύργος του Λιβάνου που βλέπει προς τη Δαμασκό·

η πλεξούδα των μαλλιών σου σαν πορφύρα, όπως το στέμμα του βασιλιά σε τελετή επίσημη.

Οι μηροί της αγαπημένης μοιάζουν με δαχτυλίδια, ο αφαλός της στάμνα με κρασί, η κοιλιά της με θημωνιά σταριού που γύρω της έχει κρίνα, τα στήθη της με δίδυμα μικρά ζαρκάδια, ο λαιμός της με φιλντισένιο πύργο, το κεφάλι της με το βουνό Κάρμηλος, τα μάτια της με δεξαμενές, η μύτη της με πύργο, η πλεξούδα των μαλλιών της με το κοχύλι της πορφύρας.

Και λίγο παραπάνω (6, 5-7) διαβάζουμε:

Τα μαλλιά σου είναι σαν κοπάδι κατσίκες, που κατεβαίνουν απ’ τη Γαλαάδ.

Τα δόντια σου είναι σαν τα κοπάδια των κεκαρμένων προβατίνων, που ανεβαίνουν απ’ το λουτρό, κι όλες γεννάνε δίδυμα και δεν υπάρχει άτεκνη ανάμεσά τους.

Τα χείλη σου είναι σαν ταινία κόκκινη κι η φωνή σου γλυκιά. Τα μάγουλά σου σαν κομμάτια ροδιού κάτω απ’ την καλύπτρα σου.

Ας σημειωθεί ότι όλες οι εικόνες που περιγράφονται στο Άσμα ασμάτων, και οι οποίες μπορεί να φαίνονται ανούσιες κι ασήμαντες για τον σύγχρονο αναγνώστη, στα μάτια ενός κατοίκου της παλαιστινιακής υπαίθρου πριν από δυόμισι χιλιάδες χρόνια ήταν εικόνες σπάνιας και ασύλληπτης ομορφιάς. Τα κατσίκια που κατεβαίνουν απ’ τη Γαλαάδ ή τα πρόβατα που ανεβαίνουν απ’ το ποτάμι, πλυμμένα και κουρεμένα, ήταν εικόνες πλούτου για τους φτωχούς βοσκούς. Το νερό επίσης ήταν κάτι σπάνιο για την άνυδρη γη της Μέσης Ανατολής. Γι’ αυτό και τα μάτια της αγαπημένης είναι «σαν δεξαμενές στην Εσεβών».

*****

Αυτή την τεχνική, της απαρίθμησης των σωματικών χαρισμάτων της αγαπημένης του, έχει τελειοποιήσει και ο ανώνυμος Άραβας ποιητής που έγραψε το Περιβόλι της αγάπης. [3] Στο υπέροχο ποίημά του με τίτλο «Η καρδιά της» γράφει:

Οι χουρμαδιές που λυγίζουν στη μανία της θύελλας στις όχθες του Νείλου, τη ζηλεύουνε, τη Λέιλά μου, γιατί αυτή είναι πιο λυγερή από κείνες.

Τ’ αστέρια τ’ ουρανού ζηλεύουνε τα δυο αστέρια, που φωτίζουνε του πηγαδιού το βάθος, όταν η Λέιλά μου σκύβει για να βγάλει νερό.

Το δέρμα της έχει το χρώμα αυγού στρουθοκαμήλου.

Τα δόντια της, πέταλα γιασεμιού, γαρνιρισμένα με πορφύρα – τα χείλη της.

Η γλώσσα της, γλυκόλαλο πουλάκι μέσα σε χρυσό μυρωμένο κλουβί.

Τα μπράτσα της κρατήσανε την αντανάκλαση της πρώτης πρώτης αυγής του κόσμου.

Τα νύχια της, μπουμπούκια ρόδων. Όσο για τα μπουμπουκάκια των βυζιών της, μπρος τους θαμπώνει κι αυτή η πορφύρα του Χεγκάμπ. [4]

Εδώ κάθε μέλος του σώματος της αγαπημένης παρομοιάζεται με μια σύνθετη εικόνα: το κορμί της είναι πιο λυγερό απ’ τις χουρμαδιές του Νείλου όταν χτυπιούνται από θύελλα, τα μάτια της πιο λαμπερά απ’ τ’ αστέρια του ουρανού όταν αντικατοπτρίζονται στο βάθος του πηγαδιού, η γλώσσα της είναι κλεισμένη μες στο στόμα της όπως ένα γλυκόλαλο πουλάκι μέσα σε χρυσό μυρωμένο κλουβί.

Στη συνέχεια όμως, διαψεύδοντας τις προσδοκίες του αναγνώστη, ο ποιητής διακόπτει τα εγκώμιά του προς την αγαπημένη του και τη μέμφεται για τη σκληροκαδία της:

Για να πλάσει ο Θεός την πολυαγαπημένη μου, εξάντλησε όλους Του τους θησαυρούς, κι όταν σκέφθηκε για την καρδιά της, δεν Του ’χε πια απομείνει παρά ένα κουκούτσι του χουρμά.

Φίλοι μου! Όταν θα με θάψετε παρακαλέστε τη Λέιλα να σας στείλει το κουκούτσι αυτό του χουρμά, που έχει στη θέση της καρδιάς της, και σπείρετέ το δίπλα απ’ τ’ άραχλό μου μνήμα. Θα βλαστήσει μια χουρμαδιά, που θα μου θυμίζει την ευλυγισία της πολυαγαπημένης μου.

Μα αν είναι γραφτό της μοίρας μου να θάψω εγώ τη Λέιλα, θα φυτέψω μιαν αλόη, όχι μακριά απ’ τον τάφο της, για να της θυμίζει τ’ αγκάθι αυτού του δέντρου όλα τα βάσανα που μ’ έκανε να υποφέρω.

Έτσι, το ποιήμα ολοκληρώνεται με τη μετάβαση απ’ την εξωτερική ομορφιά της αγαπημένης στην εσωτερική σκληρότητά της, και απ’ τη χαρούμενη απόλαυση του έρωτα στα οδυνηρά βάσανα που προκαλεί.

[1] Έζρα Πάουντ, Νόελ Στοκ, Ερωτική ποίηση από την αρχαία Αίγυπτο, μτφρ.-σχόλ. Φώτης Τερζάκης, Ερατώ, Αθήνα 2007, σελ. 19.

[2] Ό.π., σελ. 20.

[3] Άγνωστου Άραβα ποιητή, Το περιβόλι της αγάπης, μτφρ. Κώστας Τρικογλίδης, Ηριδανός, Αθήνα χ.χ.

[4] Ό.π., σελ. 20-21.

Γιώργος Πινακούλας

Advertisements

Tagged: , ,

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: